Mecâlis-i Seb‘a: Mevlâna’nın Yedi Vaazı
Mecâlis-i Seb‘a nedir? Mevlâna’nın yedi vaazının yapısı, dili, aktarımı ve diğer eserleriyle ilişkisi.
Eser nedir?
Mecâlis-i Seb‘a, adının da belirttiği gibi yedi meclis veya vaazdan oluşan Farsça bir derlemedir. Metin, Mevlâna’nın yalnız vecd ve şiirle ilişkilendirilen modern imgesinin ötesinde, vaaz veren ve dinî öğretim yapan yönünü anlamak için önemlidir.
Nasıl oluştu?
Vaazların Mevlâna’nın çevresindeki kâtip veya müridler tarafından kayda geçirilmiş olması, eseri doğrudan kaleme alınmış sistematik bir kitap gibi okumamayı gerektirir. Aktarım biçimi, Fîhi Mâ Fîh’teki sohbet notlarıyla karşılaştırma yapmayı da mümkün kılar.
Dil ve yapı
Eserde Farsça anlatımın yanında Arapça dinî alıntılar ve manzum-mensur geçişler görülür. Vaaz formu, hitabet, açıklama ve ahlâkî-dinî öğretimin iç içe geçmesine imkân verir.
Şems öncesi meselesi
Mecâlis-i Seb‘a sıklıkla Şems-i Tebrizî ile karşılaşmadan önceki Mevlâna’yı anlamak için kullanılır. Bununla birlikte tarihlendirme konusunda kesinlik iddiasından kaçınmak gerekir; farklı değerlendirmeler bulunduğu için metnin kendi içeriği ile biyografik çıkarımı ayırmak daha güvenlidir.
Diğer eserlerle birlikte okumak
Mecâlis-i Seb‘a, Mesnevî veya Dîvân’ın yerine geçmez. Tam tersine, şiir, sohbet ve vaaz türlerini yan yana koyarak Mevlâna’nın farklı dinleyici topluluklarına nasıl farklı anlatım biçimleriyle seslendiğini gösterir.